Partycypacja społeczna - praktyka

Społeczność ma rację. Partycypacja społeczna - praktyka

Anna Rytter, 14 grudnia 2007
Artykuł pochodzi z serwisu www.miejsca.org

Autorzy książki Uczyć się od społeczeństwa [1] wśród proponowanych form konsultacji społecznych wymieniają: otwarte spotkania z mieszkańcami, wspólne prace nad planami i projektami, kontakty pośrednie urzędu miasta poprzez radnych, a także bezpośrednie poprzez spacery burmistrza po mieście (sic!). Wydaje się, że ostatnia z wymienionych metod nie jest zbyt często stosowana przez polskie władze. Pozostałe niestety też nie.

Jednym z ważniejszych działań planistycznych jest rewitalizacja, rozumiana jako „kompleksowy proces odnowy obszaru zurbanizowanego” [2]. Powstawaniu Lokalnych Programów Rewitalizacji (L.P.R.) zawsze towarzyszą konsultacje społeczne. Poniżej przedstawiam pobieżną analizę programów rewitalizacji trzech polskich miast, Warszawy, Krakowa i Poznania, pod kątem konsultacji społecznych. Zainteresowanych pełnymi opracowaniami odsyłam na oficjalne strony urzędów poszczególnych miast [3].

Warszawa
W opracowaniu pt. Lokalny Uproszczony Program Rewitalizacji Miasta Stołecznego Warszawy wymieniono następujące cele konsultacji społecznych: poinformowanie mieszkańców o celach i zasadach rewitalizacji; określenie obszarów szczególnie zagrożonych degradacją; przekazanie informacji o planowanych projektach; uzyskanie oceny dla proponowanych przedsięwzięć; identyfikacja lokalnych instytucji i potencjalnych partnerów; ocena gotowości mieszkańców do aktywnego udziału w procesie rewitalizacji.

Najczęściej stosowanym narzędziem jest ankieta i otwarte spotkania z mieszkańcami. W Warszawie przeprowadzono badania dwukrotnie. Pierwszy raz w 2004 roku, gdy powstawał wymieniony wcześniej Uproszczony Program Rewitalizacji. W internecie zamieszczono ankiety, a także zorganizowano 4 spotkania w dzielnicach, podczas których mieszkańcy zostali poinformowani o zasadach rewitalizacji. Następnie zaprezentowano priorytety programu i przygotowywane projekty. Udział ludzi ograniczył się do ustalenia kolejności ich realizacji. Dwa lata później, podczas tworzenia nowego dokumentu L.P.R. przeprowadzono ankietę na temat samych założeń programu. Nasuwa się pytanie czy ludzie powinni decydować o podstawowych założeniach L.P.R. Ankieta zaproponowana przez Biuro Polityki Lokalowej wygląda jak spis treści przykładowego programu, w którym zdania zamieniono na formy pytające, a pod każdym zamieszczono proponowane odpowiedzi: tak; nie; trudno powiedzieć. Słownictwo użyte w ankiecie nie jest dostosowane do szerokiego grona odbiorców. Myślę, że nawet fachowiec nie byłby w stanie odpowiedzieć na pytania typu „Czy odnowa budowlano-architektoniczna wraz z modernizacją urządzeń sieciowych infrastruktury technicznej w celu ożywienia społeczno – gospodarczego przyczyni się do założonych celów rewitalizacji?” Bo czy można przyczynić się do celów? Należy przypuszczać, że chodziło o realizację celów. Jednym z podstawowych błędów jest również zadawanie podwójnych czy potrójnych pytań, gdzie wymienionych jest kilka podpunktów, na które trzeba odpowiedzieć tak lub nie. A co jeśli zgadzamy się z pierwszym podpunktem, a drugim już nie? Jak czytamy na stronie Urzędu Miasta Warszawy 30 czerwca 2006 r. zorganizowano konferencję Rewitalizacja szansą rozwoju miasta stołecznego Warszawy, której celem było wypracowanie wniosków do Programu Rewitalizacji. Parę linijek niżej czytamy, że internauci proszeni są o nadsyłanie swoich uwag na temat założeń do L.P.R do 14 lipca. Czy to oznacza, że program powstaje wcześniej niż założenia programu? A może założenia już dawno powstały, a ankieta ma charakter czysto formalny? Bo konsultacje społeczne są konieczne przy tworzeniu programów.

Kraków
W Krakowie, w 2006 r. powstały założenia Lokalnego Programu Rewitalizacji. Następnie ogłoszono konkurs na projekt L.P.R., który jest podstawą do konsultacji społecznych. Zwyciężyła niemiecka firma Big-Stadebau, której zadaniem będzie stworzenie finalnego dokumentu. Firma wraz z Urzędem Miasta zorganizowała „warsztaty dla społeczności lokalnych”, podczas których zreferowano stan przygotowań do opracowania programu rewitalizacji, dyskutowano o najbardziej problematycznych punktach oraz zachęcano do składania swoich projektów w formie tzw. „kart zadań”. Pomijając rozbieżność między tym, co nazywamy „warsztatami”, a zastosowaną formą spotkania, należy zastanowić się na ile miało ono charakter konsultacji społecznych. Organizatorzy postawili się w roli informujących, a nie zasięgających informacji. Prawdziwe konsultacje zostały przeprowadzone później, w dzielnicach gdzie prężnie działają organizacje pozarządowe. Przykładem może być tu Nowa Huta, gdzie ośrodek kultury i miejscowe stowarzyszenia podjęły się opracowania projektów, a także zaoferowały pomoc mieszkańcom w opracowaniu „kart zadań” dla ich projektów.

Poznań
Zupełnie inaczej prezentuje się Miejski Program Rewitalizacji (M.P.R.) dla Poznania. Program ten ma bardzo wyraźnie określony plan działania. Każdy z 3 etapów jest poprzedzony terenowymi konsultacjami społecznymi. Najpierw wyłonione zostały obszary kryzysowe, które w pierwszej kolejności powinny zostać objęte programem. Następnie określono założenia M.P.R. W drugim etapie zidentyfikowano problemy wybranych terenów. Stworzony został również program pilotażowy dla obszaru Śródki. W pierwszym etapie konsultacji wykorzystano ankietę jako główne narzędzie, ale z kilkoma różnicami w stosunku do wcześniej omówionych. Po pierwsze konsultacje były prowadzone bezpośrednio w terenie, w czasie kilku dni. W ten sposób udało się dotrzeć do większej grupy mieszkańców (wypełniono 849 ankiet, podczas gdy w Warszawie w 2004 r., w czasie 4 spotkań wypowiedziało się tylko 112 osób). Ponadto w Poznaniu pokuszono się o bardziej szczegółową analizę badań. Wzięto pod uwagę nie tylko wyniki ankiet, ale również obserwacje przeszkolonych do tego konsultantów. Warto zwrócić uwagę również na formę ankiety. Pytania były dobrze, jasno sformułowane. Pierwsze miało charakter wprowadzający, wyjaśniający pojęcie rewitalizacji. Kolejne dotyczyły poszczególnych obszarów Poznania. W dalszych etapach zorganizowano spotkania z mieszkańcami. Ich przebieg i efekty zostały starannie opisane i zamieszczone na ogólnodostępnej stronie.

Analizując sposoby działania w różnych miastach zwróciłam uwagę na treść oficjalnych stron internetowych, będących ważną platformą informacyjną dla mieszkańców. Pominę sprawę aktualizowania danych (na stronie warszawskiej informacje z 2006 r.), łatwości dostępu (na większości stron dojście do podstrony dotyczącej rewitalizacji jest bardzo utrudnione) i czytelności przekazu (podstrona jest spisem oficjalnych dokumentów, mało przystępnych dla przeciętnego obywatela). Chciałabym zwrócić uwagę na poznańską stronę, która prezentuje działania społeczno – kulturalne oraz artystyczne stanowiące niezbędny element rewitalizacji, zupełnie pominięty na innych stronach tego typu.

Pełny tekst artykułu na stronie www.miejsca.org

14.01.2008. 01:47

Ten artykuł nie ma jeszcze żadnych komentarzy.