Wnioski Studium Łodzi w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego

DZIEDZICTWO HISTORYCZNE. DIAGNOZA STANU ISTNIEJĄCEGO
dr hab. inż. arch. Jan Salm, dr hab. inż. arch. Jacek Wesołowski

tekst pochodzi z tomu VI Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Łodzi przyjętego Uchwałą Rady Miasta Łodzi Nr LXXVII/1793/02 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 3 kwietnia 2002 r, główny projektant dr inż. arch Mirosław Wiśniewski, tom VI, s.93-107

CZESC IV. WNIOSKI DO POLITYKI OCHRONY DZIEDZICTWA KULTUROWEGO LODZI.

UWAGI OGÓLNE. Dokonana, wstepna diagnoza dotyczaca specyfiki i kondycji elementów dziedzictwa historycznego Lodzi pozwala sformulowac kilka roboczych wniosków. Dotycza ich propozycji ramowych zasad polityki wzgledem elementów Srodowiska kulturowego i priorytetowych kierunków jej prowadzenia. Lódz pozostaje, mimo zaobserwowanych niekorzystnych zjawisk i stwierdzonych strat, osrod-kiem miejskim o unikatowym charakterze i walorach. Stwierdzono, ze dominujace znaczenie w tym wzgledzie ma spuscizna miasta dzie-wietnastowiecznego. Nie poszukujac precyzyjnej definicji dla tego zjawiska, uznac mozna, ze zalozenia i obiekty o szczególnych walorach zabytkowych i kulturowych (Piotrkowska, fabryki Geyera, kompleksy przemyslowo-rezydencjonalne Scheiblera i Poznanskiego, nekropole czterokulturowej Lodzi, koscioly) powinny byc objete Scisla ochrona.
W toku analizy dziedzictwa przestrzennego Lodzi dokonano weryfikacji aktualnej ewidencji zabytków, eliminujac obiekty nieistniejace i postulujac objecie ochrona niektórych obiektów nienotowanych wczesniej.

ZESPOLY FABRYCZNE. W zakresie dziedzictwa przemyslowego glównym celem ochrony powinny byc:
a) ocalenie, odnowa i udostepnienie dla publicznosci kilku pierwszoplanowych zespolów fabrycznych. Nalezy zachowac nie tylko najwazniejsze budynki ale takze wiekszosc budynków towarzyszacych, które tworza atmosfere miejsca. W tym drugim wypadku podstawowe znaczenie ma zachowanie elewacji (a nawet bryly) obiektu, jak równiez specyficznych fabrycznych detali. Dotyczylo by to zespolu Poznanskiego, Ksiezego Mlyna, fabryki przy Wodnym Rynku oraz tych pomniejszych obiektów, których zabudowa ujeta jest rejestrem zabytków.
b) zachowanie integralnosci otoczenia fabryk, wtedy, gdy tworza je specyficzne zalozenia osiedla robotniczego i rezydencji fabrykanckiej. W pierwszym rzedzie tyczy sie to Ksiezego Mlyna i fabryki Poznanskiego.
c) zachowanie wazniejszych pojedynczych obiektów (wpisanych do rejestru) polozonych w innych wybranych kompleksach przemyslo-wych. Sugeruje sie w tym wypadku umozliwic ich dalej idaca przestrzenna restrukturyzacje, w wyniku której jednak zachowano by integral-nosc obszaru dawnej fabryki dla utrzymania tradycji miejsca (dotyczy np. fabryk Geyera i Grohmanna).
d) zdynamizowanie zorientowanej na dziedzictwo przemyslowe turystyki kulturalnej m.in. poprzez uatrakcyjnienie sposobów ekspozycji (np. przez demonstracje maszyn w ruchu, procesu produkcji tekstyliów).

ZESPÓL SRÓDMIEJSKI. W zakresie historycznego zespolu Sródmiejskiego polityka ochrony powinna miec na celu:
a) nobilitacje Sródmiescia jako dzielnicy mieszanych funkcji ze szczególnym uwzglednieniem funkcji mieszkaniowej. Kluczowym zagad-nieniem jest humanizacja Srodowiska mieszkaniowego poprzez przyjazna dla Srodowiska polityke transportowa (restrukturyzacja przestrze-ni ulic), stworzenie programu rehabilitacji zabytkowej zabudowy, promocje tradycyjnych form uslug i handlu.
b) okreslenie obszarów najlepiej zachowanej struktury przestrzennej i poddanie ich w pierwszym rzedzie rehabilitacji. Obejmuja one ciag zespolu zabytkowego ulicy Piotrkowskiej i elementy struktury zachodniej czesci Sródmiescia (ul. Gdanska, Legionów). Zakres wymiany zabudowy powinien w tych rejonach mozliwie najmniejszy. Problematyka przeksztalcen przestrzennych wymaga tam planów szczególo-wych.
c) usuniecie szkód powstalych w wyniku wyburzen. Z punktu widzenia konserwatorskiego szczególnie newralgicznym problemem jest obu-dowa Zachodniej, zagospodarowanie narozników, sanacja przestrzenna ulicy Narutowicza, przywrócenie znaczenia Wodnemu Rynkowi.

OBRZEZA HISTORYCZNEGO OBSZARU SRÓDMIEJSKIEGO. Celowym wydaje sie planowe zagospodarowanie “bram” Sródmie-scia, poniewaz stanowia pierwszy punkt kontaktu z historyczna struktura miejska Lodzi. Dotyczy to zakonczenia ulicy Zachodniej i Baluc-kiego Rynku, Placu Niepodleglosci, oprawy Al. Pilsudskiego, zakonczenia ul. Legionów i Zielonej. Podobne postulaty odniesc mozna do otoczenia lódzkich dworców kolejowych.

ZABUDOWA OSIEDLI. Polityka ochrony zespolów osiedlowych zabudowy powinna objac dziedzictwo lat miedzywojennych i okresu okupacji. Nalezy sprecyzowac zakres ochrony i okreslic ujednolicone sposoby przeksztalcen.
Istotnym problemem jest uporzadkowanie zespolów mieszkaniowych lat 1950-tych (Baluty).

UKLADY ROLNE. Dla zachowania krajobrazu kulturowego nalezy okreslic obszary, wylaczone spod mozliwosci zabudowy, co pozwoli na zachowanie odrebnosci przestrzennej (badz kompozycyjnej) zabytkowych ukladów wiejskich. Istnieje tez potrzeba opracowania planów szczególowych majacych na celu przywrócenie spójnosci przestrzennej centrów wsi o wartosciowym rozplanowaniu (Nowosolna i Mileszki).
DELIMITACJA I CHARAKTERYSTYKA STREF OCHRONY KONSERWATORSKIEJ. Krajobraz kulturowy jest chroniony z mo-cy prawa RP wtedy, gdy zostal wpisany do rejestru zabytków w postaci zabytkowych zespolów architektonicznych, urbanistycznych albo stref konserwatorskich. Na terenie Lodzi zespoly takie, o róznym zakresie prawnej ochrony, o skali znacznie przekraczajacej pojedyncza historyczna posesje znajduja sie w pólnocnej czesci ulicy Piotrkowskiej oraz na terenie dawnych „Posiadel Wodno-Fabrycznych” (jako ze-spól fabryk Scheiblera - Grohmanna). Ponadto kazdy obiekt zabytkowy ma z mocy prawa chronione otoczenie. Nie nalezy w nim dokony-wac nie zharmonizowanych przeksztalcen.
Pozostaly obszar historycznej zabudowy mozna ujac w strefy ochrony konserwatorskiej, okreslone w zaleznosci od wymaganego zakresu ochrony walorów kulturowych. Tam, gdzie wykraczaja one poza wpisane do rejestru zespoly i obiekty zabytkowe, ich ochrona lezy w gestii gminy.

STREFA A - PELNEJ OCHRONY HISTORYCZNEJ STRUKTURY PRZESTRZENNEJ. Polityka przestrzenna w tej strefie powinna prowadzic do mozliwie najpelniejszej rewaloryzacji historycznego ukladu przestrzennego przy zachowaniu maksimum istniejacej substancji architektonicznej.

STREFA AC – ULICY PIOTRKOWSKIEJ
Walory kulturowe. Na terenie Lodzi jest to obszar o szczególnej intensyfikacji nastepujacych wartosci kulturowych:
a) czytelnego rozplanowania pochodzacego z okresu lokacji osad rekodzielniczych. Obejmuje ono uklad Nowego Miasta z rynkiem (Plac Wolnosci) i czesc zalozenia Lódki lezaca w obrebie centrum;
b) wystepowania zwartego zespolu wielkomiejskiej zabudowy charakterystycznej dla sródmiescia Lodzi uksztaltowanego w koncu XIX i na poczatku XX wieku; zespól demonstruje tradycyjny dla Lodzi sposób zagospodarowania dzialek i jego historyczne przemiany;
c) indywidualnego wyrazu architektonicznego wplywajacym na charakter najwazniejszego wnetrza urbanistycznego - ulicy Piotrkowskiej, majacej tradycyjnie podstawowe znaczenie dla tozsamosci miasta;
d) licznego wystepowania budynków o wyrózniajacych sie walorach architektonicznych i wpisanych do rejestru zabytków;
e) unikatowej adaptacji ukladu dawnych podzialów agrarnych dla intensywnej zabudowy sródmiejskiej;
f) charakterystycznego dla Lodzi przemieszania zabudowy fabrycznej i mieszkaniowej.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje pólnocny odcinek ulicy Piotrkowskiej (wraz z jej przedluzeniem - ul. Nowomiejska) od Al. Mickiewicza/Pilsudskiego do ul. Ogrodowej/Pólnocnej, z przyleglymi kwartalami ograniczonymi ulicami Sienkiewicza i Wschodnia (od wschodu) oraz Zachodnia i Al. Kosciuszki (od zachodu). Poniewaz granice historycznych jednostek planistycznych zostaly zatarte w wyniku rozwoju miasta w XIX wieku, delimitacja strefy AC oparta jest o system kwartalów sródmiejskich i wynika z analizy stopnia zachowania ich historycznej struktury.
Przedmiot ochrony:
1. charakterystyczne cechy ukladu zabudowy frontowej i oficynowej;
2. uklad przestrzenny: siec ulic, linie zabudowy, pierzeje zwarte, dominanty i sylwety;
3. krajobraz ulic, charakterystycznego dla okresu sprzed 1945 r., wraz z elementami nawierzchni i malej architektury. Ochrona obejmuje m.in. ciagi fasad sprzed 1945 r. Obejmuje tez zachowane bruki ul. ul. Struga, Tuwima, Jaracza.
4. historyczne podzialy wewnetrzne kwartalów, obejmujaca relikty rozplanowania Nowego Miasta i osady Lódki z pocz. XIX w. oraz daw-nych podzialów rolnych.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Obszar nalezy poddac rehabilitacji. W zakresie konserwatorskim nalezy nadac obszarowi charak-ter rezerwatu architektonicznego, w którym proces przeksztalcen zostanie skierowany na dzialania modernizacji substancji istniejacej, a nad-to porzadkujace i uzupelniajace. Modernizacja powinna w pierwszym rzedzie miec charakter prac remontowych budynków istniejacych. Wymiana zabudowy moze miec miejsce, o ile nie zaklóca zabytkowego ukladu przestrzennego ulic i kwartalów. Obszar strefy nie jest miej-scem wskazanym do lokalizacji obiektów wielkokubaturowych, o funkcjach i uksztaltowaniu nie przystajacych do zachowanego modelu centrum historycznego. Wskazane jest opracowanie planu szczególowego, w którym okreslone zostana instrumenty polityczne (ekonomicz-ne, prawne i przestrzenne) sluzace rehabilitacji obszaru przy zachowaniu wymogów dotyczacych ochrony jego walorów kulturowych. Celem jest zachowanie zlozonych funkcji obszaru, ze szczególnym uwzglednieniem mieszkalnictwa. W zakresie polityki transportowej obszar po-winien byc terenem dominacji ruchu pieszego, rowerowego i transportu publicznego. Sposoby rozwiazania cyrkulacji ruchu kolowego po-winny byc dostosowane do mozliwosci przestrzennych istniejacego ukladu ulic i zabudowy.

STREFA AF - „FABRYK-MONUMENTÓW”
Walory kulturowe. Strefa obejmuje zespoly najcenniejszych historycznych fabryk wraz ze zwiazanym z nimi zagospodarowaniem. O wla-czeniu tych obszarów do strefy A decyduja:
a) skala, kompletnosc i walory architektoniczne;
b) podstawowe znaczenie dla tozsamosci Lodzi, zwiazek z wybitnymi osobistosciami przemyslu lódzkiego;
c) znaczenie historyczne i kulturowe dla historii gospodarczej Polski;
d) wybitne znaczenie dla europejskiego dziedzictwa przemyslu wlókienniczego;
e) zwiazki przestrzenne z zespolami fabrycznymi oraz walory historyczno-przyrodnicze (w przypadku Parku Zródliska);
f) istniejacy, ustalony przez PSOZ, zakres ochrony obiektów polozonych na terenie kompleksu fabrycznego.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje obszary:
- fabryki Izraela K. Poznanskiego polozonej przy ulicy Ogrodowej i Zachodniej (centrum zalozenia i enklawa magazynów) wraz z osiedlem robotniczym, palacem; obszar obejmuje tez sasiadujacy z fabryka kosciól Sw. Józefa;
- fabryk Karola Scheiblera przy Wodnym Rynku (ob. Plac Zwyciestwa) z palacem i ogrodem oraz na Ksiezym Mlynie wraz z osiedlami ro-botniczymi, willa Herbstów, stawem i fragmentem szpitala Jonschera; obszar obejmuje tez sasiadujacy z fabryka park Zródliska;
- fabryk Grohmannów przy Targowej i Tymienieckiego wraz z osiedlem, rezydencjami i zalozeniami parkowymi;
Strefa nie zawsze obejmuje calosc terenów fabrycznych, a jedynie obszary zagospodarowania historycznego. Obejmuje natomiast kompleksy krajobrazu przemyslowego, w którego sklad wchodza budynki fabryczne, osiedla robotnicze i inne wazne obiekty towarzyszace, o ile zdecy-dowanie kwalifikuja sie do objecia pelna ochrona.
Przedmiot ochrony:
1. zabudowa wraz z detalem fabrycznym charakterystycznym dla przemyslu sprzed 1945 r. (np. wieze wodne i kurzowe, kominy, wyposaze-nie budowlane).
2. uklad przestrzenny: sieci ulic, linie zabudowy, pierzeje zwarte, zamkniecia, dominanty i sylwety.
3. krajobraz ulic zewnetrznych i wewnetrznych, charakterystyczny dla okresu sprzed 1945 r., wraz z elementami nawierzchni i malej archi-tektury (np. ogrodzenia, tory kolejowe, bruki). Nowe elementy powinny w tych zespolach miec charakter drugoplanowy i co najwyzej uzu-pelniajacy, i byc stosowane wtedy, gdy wymaga tego reorientacja przestrzenno-funkcjonalna zespolów zabytkowych.
4. elementy krajobrazu naturalnego, jak zielen wewnetrzna, zielen parkowa, doliny rzeczne, zbiorniki otwarte.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Poniewaz fabryki (i inne obiekty) z tej grupy uznaje sie za pierwszoplanowe elementy dziedzictwa kulturowego miasta, wskazana jest polityka aktywizacji funkcjonalnej majaca na celu wlaczenie ich do systemu przestrzeni publicznej mia-sta. Na wewnetrznym terenie zespolów pofabrycznych zaleca sie wprowadzenie funkcji mieszkalnej jako dopelnienia wielofunkcyjnego kompleksu. Restrukturyzacja fabryk lezacych w dolinach rzecznych powinna miec na uwadze reintegracje tych dolin, a nie utrwalanie barier przestrzennych, na przyklad przez odpowiedni dobór funkcji, prowadzenie ciagów pieszych i rowerowych, wprowadzanie na teren fabryczny pasów (szpalerów) zieleni jako dopelnienia zabytkowej architektury. Poniewaz adaptacja zespolów fabrycznych dla nowych funkcji prowa-dzic moze do znacznych przeksztalcen, metoda dzialan powinna byc ochrona zewnetrznego krajobrazu fabrycznego (który stanowi o ich unikatowosci), przy wiekszym liberalizmie w zakresie dzialan wewnatrz budynków. Koniecznosc opracowania planu szczególowego zawie-rajacego scisle wytyczne konserwatorskie, oraz precyzujacego zakres wyburzen i przeksztalcen.

STREFA AO - OSIEDLI SPOLECZNYCH
Walory kulturowe. Strefa obejmuje tereny wpisanych do rejestru zabytków osiedli mieszkaniowych o wysokich walorach architektonicz-nych i zwartej jednorodnej kompozycji.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje dwa osiedla spoleczne okresu funkcjonalizmu.
- Montwilla Mireckiego na Polesiu Konstantynowskim,
- ZUS przy ul. ul. Bednarskiej i Sanockiej.
Przedmiot ochrony.
1. zabudowa wraz z detalem architektonicznym,
2. uklad przestrzenny: siec ulic, linie zabudowy, zamkniec, dominanty i sylwety,
3. krajobraz ulic, charakterystyczny dla okresu sprzed 1945 r., wraz z elementami nawierzchni i malej architektury (np. ogrodzenia, lampy, bruki),
4. elementy krajobrazu naturalnego, jak zielen wewnetrzna, zielen osiedlowa i parkowa, obsadzenia ulic.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Ochrona prowadzic powinna do utrwalenia indywidualnych cech architektury i oryginalnych elementów zagospodarowania terenu (np. bruków, latarni), usuniecia elementów dysharmonizujacych
STREFA B. - OCHRONY ZACHOWANYCH ELEMENTÓW ZABYTKOWYCH. Polityka przestrzenna powinna prowadzic do ochrony historycznego ukladu przestrzennego w zakresie rozplanowania, skali i uksztaltowania zabudowy. Rewaloryzacja wiazac sie moze z wymiana niezabytkowej zabudowy przy spelnieniu okreslonych wymagan konserwatorskich.

STREFA BC - „KOLNIERZA” SRÓDMIESCIA.
Walory kulturowe. Strefa obejmuje obszary historycznego rozplanowania i zabudowy otaczajace centrum (strefe AC). Charakteryzuje sie ona zróznicowanym sposobem zagospodarowania od zwartych kompleksów zabudowy czynszowej po enklawy fabryczne przemieszane z zabudowa mieszkaniowa. Na jej obszarze wystepuja rozproszone obiekty i zespoly o wysokich walorach przestrzennych i architektonicz-nych, stanowiace niekiedy wazne elementy tozsamosci miasta.
Lokalizacja i zasady delimitacji. W sklad strefy wchodza nastepujace obszary sródmiescia:
a) polozone w obrebie dawnych osad rekodzielniczych
b) Stare Miasto w obrebie zachowanego rozplanowania sredniowiecznego
c) inne obszary o wartosciowej, zwartej zabudowie historycznej (dzielnica Wiazowa, rejon ul. Narutowicza).
Przyjeta delimitacja stanowi wpadkowa historycznych granic i stanu zachowania historycznej substancji oraz rozplanowania.
Przedmiot ochrony. Ze wzgledu na zróznicowane walory obszarów tworzacych strefe przedmiotem ochrony sa rózne komponenty srodowi-ska kulturowego. Liczba elementów chronionych maleje w miare oddalania sie od historycznego sródmiescia.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Glówne zadania polityki przestrzennej na obszarze strefy to:
- ochrona zabytkowych obiektów i zespolów oraz podstawowych cech krajobrazu kulturowego sródmiescia, takich jak: skala i gabaryty za-budowy, zwartosc pierzei ulicznych, szerokosc ulic, dominant wraz z ich historycznym otoczeniem (w wypadku fabryki Poznanskiego, pala-ców Poznanskiego przy ul. Gdanskiej), historycznych wnetrz ulicznych (w wypadku ul. ul. Piotrkowskiej, Gdanskiej, Piramowicza);
- powstrzymanie procesu degradacji materialnej, przestrzennej i spolecznej przez planowa sanacje funkcji mieszkaniowych i sródmiejskich;
- przywracanie spoistosci zdegradowanej tkanki miejskiej poprzez uzupelnianie luk pozostalych po wyburzeniach w zabudowie pierzei i na-rozników ulic;
- stworzenie polityki transportowej umozliwiajacej zachowanie historycznej struktury sródmiejskiej, tj. preferujacej transport publiczny oraz ruch pieszy i rowerowy.

Niektóre fragmenty strefy B nalezy objac planem szczególowym ze wzgledu na zlozonosc problematyki konserwatorskiej.
Ze wzgledu na szczególowy zakres ochrony wyrózniono podstrefy 1 - 8.

STREFA BC1 - OCHRONY UKLADU PRZESTRZENNEGO POLUDNIOWEJ CZESCI SRÓDMIESCIA.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje zagospodarowanie wzdluz poludniowego odcinka ulicy Piotrkowskiej, na którym wystepuja relikty rozplanowania osady rekodzielniczej, pierwszoplanowe dla miasta dominanty historyczne, zespoly zabudowy sprzed 1945 r.
Przedmiot ochrony. Obok elementów wymienionych w ogólnym omówieniu strefy BC ochrona obejmuje:
1. fasady budynków sprzed 1945 r.
2. podzialy wewnetrzne kwartalów, które wywodza sie z rozplanowania osady rekodzielniczej Lódka (wzdluz Piotrkowskiej).
3. krajobraz historyczny ulicy Piotrkowskiej: linie zabudowy, zwarte pierzeje skala zabudowy, dominanty wiez koscielnych.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Wskazana polityka reintegracji ukladu przestrzennego, która wypelnienia nowa zabudowa dosto-sowywala by skala i rozplanowaniem do historycznych elementów zachowanych.

STREFA BC2 - OCHRONY UKLADU PRZESTRZENNEGO STAREGO MIASTA.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje obszar historycznego rozplanowania Starego Miasta, stanowiacy najwaz-niejszy relikt Lodzi przedprzemyslowej, zmodyfikowany przez regulacje XIX-wieczne. Uklad wzbogaca sylweta kosciola NMP, którego wieze pelnia role dominanty pólnocnej czesci sródmiescia Lodzi. Nawarstwienie okolicznosci historycznych zwiazanych z dziedzictwem zydowskim stanowi o dodatkowej specyfice ochrony tej czesci miasta.
Przedmiot ochrony. Obok elementów wymienionych w ogólnym omówieniu strefy BC ochrona obejmuje:
1. linie zabudowy i zwartosc pierzei ulicznych, skala zabudowy;
2. ciaglosc przebiegu ulic Zgierskiej, Nowomiejskiej, Wojska Polskiego, Lagiewnickiej;
3. podzialy wewnetrzne kwartalów, wywodzace sie z okresu przedprzemyslowego, ze szczególnym uwzglednieniem reliktów granicy Lodzi i Balut;
4. dominanty wiez NMP w perspektywie ulic Piotrkowskiej/Nowomiejskiej, Zgierskiej, Wojska Polskiego i Lutomierskiej.
5. zespól mieszkaniowy Starego Rynku.
6. charakter ulic Nowomiejskiej i Zgierskiej, ich funkcja handlowa i zachowane elementy historycznej nawierzchni (bruki).
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Obszar wymaga sanacji przestrzennej i spolecznej. Wskazane opracowanie planu szczególowego zawierajacego instrumentarium dzialan gospodarczych i przestrzennych zmierzajace do podniesienia standardu dzielnicy jako obszaru mieszkaniowego. Dzielnica wymaga równiez aktywizacji i podniesienia znaczenia w strukturze przestrzenno-funkcjonalnej miasta. Polityki szczególowe (w tym transportowa) powinny dostosowywac sie do ukladu przestrzennego dzielnicy. W szczególnosci zaden z podstawowych historycznych promieni wylotowych (ul. ul. Zgierska, Lagiewnicka, Wojska Polskiego, Lutomierska) nie powinien ulec przerwaniu i dezin-tegracji w zwiazku z przebudowa miasta.

STREFA BC3 - OCHRONY HISTORYCZNEGO KRAJOBRAZU SRÓDMIESCIA.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje pólnocno-zachodnia czesc dzielnic centralnych oraz zespól ulicy Piramowicza, stanowiace najlepiej zachowany obszar gestej zabudowy sródmiejskiej. Podstawowym walorem obszaru jest spójnosc historycznej zabudowy ulic, stanowiaca wlasciwy kontekst dla zlokalizowanych w strefie lub na jej obrzezach pierwszoplanowych obiektów i zespolów zabytkowych (palace Poznanskich, katedra Sw. Olgi). Uklad uliczny zawiera kilka miejsc charakterystycznych, do których nalezy zaliczyc ul. Legionów z jej zalamaniem (grupa zabytków w ewidencji WKZ), zadrzewiona Al. 1 Maja oraz styk ulic Lipowej i Próchnika.
Przedmiot ochrony. Obok elementów wymienionych w ogólnym omówieniu strefy BC ochrona obejmuje:
1. fasady sprzed 1945 r. na Al.1 Maja, ul. Gdanskiej na odcinku od Zielonej do Próchnika, ul. Legionów od Zachodniej do zakretu, które maja zachowany detal architektoniczny.
2. linie zabudowy, pierzeje zwarte o uwidocznionych podzialach wewnetrznych.
3. elementy nawierzchni i malej architektury ulic sprzed 1945 r., wraz z zielenia uliczna (zwl. szpalery drzew).
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Obszar powinien zostac objety polityka sanacji i rehabilitacji istniejacej substancji budowlanej. Szczególnie istotne jest wypelnienie brakujacych elementów zabudowy w pierzejach i w naroznikach ulic. System cyrkulacji ruchu kolowe-go nalezy dostosowac do mozliwosci historycznego ukladu (np. za pomoca polityki uspokajania ruchu. W obszarach objetych postulatem zachowania fasad nalezy stworzyc zestaw przepisów okreslajacych wyglad fasad, które harmonizowalyby z XIX-wiecznym krajobrazem ulicy, a dotyczyly wysokosci, systemu podzialów, rytmiki kompozycji, rozwiazan materialowych i kolorystycznych.

STREFA BC4 - ZACHOWANIA UKLADU PRZESTRZENNEGO SIECI ULICZNEJ.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje obszar historycznej zabudowy, który pozbawiony jest pojedynczych zabyt-ków o wybitniejszym znaczeniu. Jej wartoscia jest zdefiniowany przestrzennie uklad ulic, w wiekszosci wypelnionych zwarta zabudowa. Zachowane rozplanowanie wewnetrzne kwartalów z okresu przed uprzemyslowieniem (podzialy agrarne), pocz. XIX wieku (Nowe Miasto). Strefa sasiaduje z obszarem ochrony pelnej ciagu Piotrkowskiej, wystepuje ponadto wzdluz ulicy Narutowicza i w rejonie Placu Reymonta.
Przedmiot ochrony.
1. linie zabudowy ulic i placów.
2. pierzeje zwarte ujawniajace podzialy wewnetrzne kwartalów.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Wskazana polityka modernizacji i rehabilitacji. Mozliwa wymiana zabudowy. Nowa zabudowa powinna honorowac uklad przestrzenny ulic, zwlaszcza ich szerokosc i gabaryty pierzei i uwidaczniac w nich podzialy wlasnosciowe. Szczególnie istotne jest wypelnienie brakujacych elementów zabudowy w pierzejach i w naroznikach ulic. Uklad cyrkulacji ruchu kolowego nalezy dostosowac do mozliwosci sieci ulicznej w ich zachowanym ukladzie przestrzennym.

STREFA BC5 - OCHRONY ROZPLANOWANIA UKLADU ULICZNEGO.
Specyfika walorów kulturowych i lokalizacja. Obszar strefy obejmuje zachowana XIX-wieczna siec uliczna i wieksze zespoly zachowanej zabudowy ciaglej w pierzejach zwartych. Zachowane relikty rozplanowania sprzed uprzemyslowienia (podzialy agrarne), z pocz. XIX w. (osada Lódka) i konca XIX w. (urbanizacja dzielnicy Wiazowa. Strefa wystepuje na pólnocno-zachodnim i poludniowo-zachodnim skraju sródmiescia.
Przedmiot ochrony.
1. linie zabudowy ulic i placów.
2. pierzeje zwarte i skale zabudowy w krajobrazie ulic.
3. zielen uliczna, szpalery drzew.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Wskazana polityka reintegracji ukladu przestrzennego, która wypelnienia nowa zabudowa dosto-sowywala by skala i rozplanowaniem do zachowanej sieci ulicznej w liniach zabudowy. Polityka transportowa powinna w zasadzie dostoso-wac sie do mozliwosci ukladu zastanego. Lokalne korekty ukladu cyrkulacji kolowej nie moga przyczyniac sie do utraty zachowanych walo-rów przestrzennych wskutek pozostawienia obudowy ulic (i narozników) w przypadkowych formach.

STREFA BC6 - OCHRONY KRAJOBRAZU SRÓDMIEJSKIEGO.
Specyfika wartosci kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje obszar historycznej sieci ulicznej z elementami wartosciowej zabudowy (zwartej i rozluznionej) o mieszanych funkcjach. Zabudowa obszaru zwykle jest nizszego standardu, niz w obszarze centrum.
Przedmiot ochrony.
1. siec uliczna, uklad ulic i placów;
2. krajobraz uliczny z pierzejami zwartymi.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Wskazana jest polityka modernizacji i intensyfikacji wykorzystania terenu. Nalezy dazyc do za-pelnienia niewykorzystanych parceli, szczególnie naroznikowych. Dopuszczalna przeksztalcenie ukladu zabudowy, pod warunkiem zacho-wania przebiegu sieci ulicznej. Nalezy zachowac uklad zabudowy obrzeznej kwartalów tworzac pierzeje zwarte, z mozliwoscia zmiany prze-kroju ulicy. Nie dotyczy to fragmentów ulic zajetych przez zabytkowe rezydencje willowe (np. ul. Curie-Sklodowskiej).

STREFA BC7 - OCHRONY HISTORYCZNEJ SIECI ULICZNEJ.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje obszar z zachowana historyczna siecia uliczna, m.in. z pocz. XIX w. Nie zawiera wiekszych zespolów wartosciowej zabudowy historycznej. Zlokalizowana jest na rubiezach sródmiescia i dzielnic centralnych (m.in. na terenie dzielnicy Wiazowa oraz osad Nowa Lódka i Slazaki).
Przedmiot ochrony. Siec uliczna - elementy zwiazane z rozplanowaniem osady Nowa Lódka i Slazaki, Nowej Dzielnicy oraz dzielnicy Wiazowa - powinno dazyc sie do ochrony przebiegu historycznej sieci ulicznej. (kierunki, osie)
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Rozwój i przeksztalcenia powinny honorowac przebieg historycznej sieci ulicznej.

STREFA BC8 - REHABILITACJI PLACÓW-BRAM SRÓDMIESCIA.
Specyfika walorów kulturowych, lokalizacja. Strefa obejmuje obszar wokól trzech placów miejskich:
a) Wodnego Rynku (ob. Plac Zwyciestwa), bedacego centrum zalozenia Nowej Dzielnicy;
b) Baluckiego Rynku, bedacego historycznym centrum przedmiescia Baluty;
c) placu na skrzyzowaniu ul. ul. Uniwersyteckiej i Pomorskiej, którego zalozenie przestrzenne pochodzace z lat powojennych nie zostalo dokonczone.
Sa to obszary obecnie albo w przeszlosci wezlowe dla struktury przestrzenno-funkcjonalnej miasta. Dwa pierwsze z nich odgrywaly wazna role w historii miasta. Wskutek przypadkowych przeksztalcen ostatnich 30 lat stanowia obszar zdegradowany, pozostajac w razacej sprzecznosci z ich kluczowym znaczeniem na wjazdach do sródmiescia.
Przedmiot ochrony. Elementy oryginalnego rozplanowania. Na placu a) zalozenie fabryczno-palacowe Scheiblerów, historyczne linie regu-lacyjne sprzed 1945 r.; na placu b) historyczne linie regulacyjne sprzed 1945 r.; plac c) kolista pierzeja i dominanta kosciola Sw. Teresy.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Reintegracja lub integracja przestrzenna, aktywizacja funkcjonalna z elementami kreacji urbani-stycznej.

STREFA BF - DZIEDZICTWA PRZEMYSLOWEGO
Walory kulturowe. Obejmuje zespoly zabudowy fabrycznej o mniejszej wartosci architektonicznej ale tworzace zespoly o istotnym znacze-niu w przestrzeni miasta lub dzielnic. Zespoly te zachowaly mimo czesciowej zmiany funkcji zwarty i jednolity charakter architektoniczny obrazujacy typowe cechy lódzkiego budownictwa industrialnego z drugiej polowy XIX i poczatków XX wieku. Jednoczesnie sa to elementy o istotnym znaczeniu dla przestrzeni historycznej poszczególnych dzielnic jako kompleksy krystalizujace uklad urbanistyczny i sluzace iden-tyfikacji.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje obszary cenniejszych zespolów poprzemyslowych w granicach fabryk i przyleglego zwiazanego z nimi historycznie zagospodarowania. Sa to nastepujace zespoly:
- browaru Anstadtów przy ul Pomorskiej;
- zakladów Polskiego Monopolu Spirytusowego przy ul. Kopcinskiego;
- fabryki R. Biedermanna przy ul. Kilinskiego i Pólnocnej;
- fabryki L. Geyera przy ul. Piotrkowskiej (dwa kompleksy z parkiem i willa przy ul. Przybyszewskiego 10);
- posiadla bielnikowego fabryki K. Scheiblera przy ul. ul. Milionowej i Tymienieckiego;
- fabryki nici przy ul. Niciarnianej;
- fabryki Barcinskich przy ul. Tylnej;
- kompleksu fabryk Tietzena, Kohna i Bennicha przy ul. ul. Lakowej i Struga;
- fabryki J. Kindermanna przy ul. Lakowej;
- fabryki W. Stolarowa przy ul. Rzgowskiej;
- fabryki F.W. Schweikerta przy ul. Wólczanskiej.
Przedmiot ochrony:
1. wybrane elementy dziedzictwa poprzemyslowego
2. specyfika miejsca w przestrzeni miasta i dzielnic
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Podstawowym celem ochrony winno byc utrzymanie ich kompozycyjnej i architektonicznej od-rebnosci na tle otaczajacej je zabudowy. Powinny zostac uscislone zasady ochrony konserwatorskiej tych obszarów, zawierajace liste obiek-tów chronionych. Kompleksy w tej grupie nalezy objac planami szczególowymi.

STREFA BO - ZESPOLÓW OSIEDLOWYCH.
Wartosci kulturowe. Strefa obejmuje jednorodne zespoly zabudowy osiedlowej o róznej genezie: od funkcjonalizmu (osiedle TORu) przez styl „krajobrazowego prowincjonalizmu” (osiedla z okresu okupacji) po osiedle socrealistyczne (Baluty). Stanowia one zwarte zespoly, w których istotne znaczenie ma unifikacja formy i spoistosc kompozycji ukladu. Mimo, ze wiekszosc z nich stanowi inwestycje niedokonczo-ne, w przekonywajacy sposób demonstruja one istotne walory architektoniczne, korzystnie wyrózniajace je sposród pózniejszej zabudowy osiedlowej.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Ochrona obejmuje sie (w granicach zasiegu zalozenia albo jego oryginalnego fragmentu) nastepujace osiedla:
- Skarbowców na Julianowie;
- Zarzadu Miejskiego na Radiostacji miedzy ul. ul. Zelwerowicza i Tkacka;
- Zarzadu Miejskiego na Radiostacji miedzy ul. ul. Zelwerowicza i Narutowicza;
- Kolonia Oficerska przy ul. Kopcinskiego;
- TOR-u na Marysinie;
- Spóldzielni Lokator na Nowych Chojnach, ul. Lokatorska;
- nauczycielskie przy ul. Podmiejskiej z zespolem szkolnym;
- Stoki, z okresu okupacji niemieckiej, wielorodzinne - ul. Zbocze i inne;
- Stoki, z okresu okupacji niemieckiej, jednorodzinne - ul. Skalna;
- „Berlinek” z okresu okupacji niemieckiej - ul. Kalinowa;
- Radogoszcz, jednorodzinne z okresu okupacji niemieckiej - ul. Jesionowa i inne;
- Baluty, wielorodzinne z okresu socrealizmu, ul. ul. Marynarska, Organizacji WiN i inne.
Przedmiot ochrony. Ochrona nalezy objac uklad przestrzenny (plan, formy zabudowy), krajobraz przestrzeni publicznej osiedla (zielen, ogrodzenia, zabudowe gospodarcza, nawierzchnie) oraz charakterystyczne cechy jego sylwety - wysokosc zabudowy, ksztalt i pokrycie da-chu, kolorystyke i fakture elewacji, wielkosc i ksztalt otworów, typ, podzialy i barwe stolarki.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. W wypadku osiedli jednorodzinnych wystepuje koniecznosc opracowania planu szczególowego, okreslajacego zakres mozliwych przebudów, uzupelnien i wyburzen oraz precyzujacego dopuszczalne zunifikowane formy nowych elemen-tów. Widoczne na zewnatrz przebudowy powinny nastepowac wylacznie w oparciu o ten plan.

STREFA BW - SIEDLISK WSI HISTORYCZNYCH.
Walory kulturowe. Strefa obejmuje swym zasiegiem tereny dzialek siedliskowych historycznych wsi o czytelnym ukladzie planistycznym. Stanowia one unikatowe zalozenia wiejskie w skali regionalnej. Uklad przestrzenny czyli - co zostal zachowany w mniejszym stopniu.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa ta objeto tereny wsi:
a) Mileszki, która jako jedyna zachowala uklad sredniowieczny z nawsiem i dzialka koscielna, izolowany przestrzennie od zabudowy miej-skiej przez rozlogi pól prawdopodobnie o sredniowiecznej genezie;
b) Nowosolna, której gwiazdziste rozplanowanie stanowi unikatowy uklad klasycystyczny zwiazany z kolonizacja herrnhucka na przelomie XVIII i XIX w.
Granica strefy jest zakres centralnej czesci wsi, która moze byc historyczna dzialka siedliskowa.
Przedmiot ochrony:
1. linie rozgraniczajace i podzialy wlasnosciowe o charakterze historycznym.
2. relikty nawsia (placu wiejskiego) z zalozeniami kosciolów (zboru).
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Dzialalnosc przestrzenna powinna zmierzac do utrwalenia lub rewaloryzacji tego ukladu w zakresie skali i rozplanowania oraz usunieciu (lub przebudowie) obiektów dysharmonizujacych gramatyka. Wskazane byloby opracowac zestaw dopuszczalnych form architektonicznych (zwlaszcza w Mileszkach). W Nowosolnej rozwiazania wymaga uklad ruchu kolowego w obrebie placu centralnego, spelniajacy wymogi bezpieczenstwa i umozliwiajacy przestrzenna integracje zalozenia. Obszary te wymagaja opracowania planów szczególowych.

STREFA K - OCHRONY KRAJOBRAZU. Obejmuje tereny integralnie zwiazane z zespolami zabytkowymi, znajdujace sie w ich otocze-niu. Moze wystepowac wespól ze strefa innego typu.

STREFA KC - CMENTARZY HISTORYCZNYCH
Walory kulturowe. Strefa obejmuje tereny tych cmentarzy lódzkich, na których terenie grupuje sie najwieksza na terenie Lodzi liczba za-bytków sztuki sepulkralnej o wybitnym znaczeniu historycznym i artystycznym. Uklad przestrzenny cmentarzy jest wpisany do rejestru zabytków.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje nastepujace obiekty:
a) ”Stary Cmentarz” rzymsko-katolicki przy ul. Ogrodowej;
b) Cmentarz prawoslawny przy ul. Ogrodowej;
c) Cmentarz ewangelicki przy ul. Ogrodowej;
d) Cmentarz zydowski przy ul. Brackiej.
Granice strefy pokrywaja sie z granicami cmentarzy.
- obejmuje tereny zabytkowych cmentarzy, w których
Przedmiot ochrony. Ochrona objete sa uklad przestrzenny, zielen, zabytki architektury oraz zabytki sztuki sepulkralnej.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Obszar powinien zachowac integralnosc przestrzenna. Zmiany wewnetrznego rozplanowania sa niedopuszczalne.

STREFA KD - RELIKTÓW ZESPOLÓW DWORSKICH.
Walory kulturowe. Strefa obejmuje tereny dawnych zespolów dworskich z zielenia parkowa i zabudowa.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Sa to (w granicach zalozenia parkowego lub jego pozostalosci) nastepujace obiekty-zespoly przestrzenne:
- dwór na Chojnach (ul. Rzgowska 243);
- dwór w Kalach (ul. Kujawska 17);
- park podworski na Stokach (ul. Telefoniczna róg Giewontu);
- park podworski w Wiskitnie (ul. Kolumny róg Tomaszowskiej)
Otoczenie palacu i folwarku w Lagiewnikach, ze wzgledu na dominacje krajobrazu lesnego, zaliczono do strefy KL.
Przedmiot ochrony. Ochrona obejmuje budynek podworski, o ile zachowal elementy oryginalnej architektury (nie dot. Wiskitna i Stoków), pozostalosci parku (ze starodrzewem), z wartosciowymi elementami zagospodarowania (np. stawy na Stokach itp.).
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Polityka przestrzenna powinna zmierzac do utrwalenia zachowanych elementów zespolów (zabu-dowy i zieleni) oraz ich rehabilitacji jako elementu krajobrazu kulturowego o istotnym znaczeniu dla lokalnego kontekstu.

STREFA KL - LESNEGO TLA ZESPOLÓW ARCHITEKTURY
Walory kulturowe. Strefa obejmuje zespoly architektoniczne o walorach historycznych, powstale przed 1945r. polozone w naturalnym oto-czeniu lesno-parkowym Zespoly architektoniczne (patrz nizej) w skali miasta wyrózniaja sie wybitnymi wartosciami historycznymi i arty-stycznymi.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje:
a) kosciól i klasztor OO Franciszkanów w Lagiewnikach z przedpolem;
b) palac Heinzlów, folwark, ogród palacowy ze stawem;
c) kaplice drewniane przy ul. Wycieczkowej;
d) lesne otoczenie z dolina Bzury, w minimalnych granicach okreslonych potrzebami zachowania kontekstu dla zabytkowej architektury (ochrona lasu odbywa sie ponadto na innych zasadach).
Przedmiot ochrony. Ochrona objete sa wszystkie elementy zabytkowych zespolów architektonicznych oraz ich naturalnego otoczenia (zie-len lesna i parkowa, uklady drozne i alejowe).
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Polityka przestrzenna powinna zmierzac do:
- utrwalenia i rekultywacji elementów naturalnego krajobrazu;
- rewaloryzacji zespolu parkowego Heinzlów przez zmiane funkcji obiektu i usuniecie elementów dysharmonizujacych (np. ogrodzenia ze-wnetrzne) i wtórnych podzialów dezintegrujacych pierwotny uklad;
- bezwzglednego utrzymania niezabudowanej przestrzeni przed klasztorem oraz historycznych elementów nawierzchni; zmiany w zagospo-darowaniu przedpola moga nastapic jedynie w oparciu o plan szczególowy.

STREFA KP - OCHRONY PARKÓW ZABYTKOWYCH
Walory kulturowe. Strefa obejmuje parki zabytkowe o znaczeniu historycznym i artystycznym, tradycyjnie wpisane w przestrzen miasta.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje nastepujace zalozenia:
a) Park Zródliska
b) Park bpa Klepacza
c) Park Matejki
d) Park Ludowy marsz. Pilsudskiego
e) Park Sienkiewicza
f) Park ks. Poniatowskiego
Przedmiot ochrony. Ochrona objete sa uklad przestrzenny, zielen, systemy wodne oraz obiekty architektury bedace elementami zalozenia i nie kolidujace z jego funkcja i kompozycja.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Zalecane sa dzialania zmierzajace do rewaloryzacji zespolów i uporzadkowania ich relacji z otoczeniem miejskim.

STREFA KR - OCHRONY KRAJOBRAZU DOLIN RZECZNYCH
Walory kulturowe. Strefa obejmuje tereny polozone w dolinach rzecznych stanowiace wazne elementy ekosystemu miasta o znacznych walorach krajobrazowych, istniejacych i potencjalnych. Czesto stanowia one naturalne granice historycznych jednostek osadniczych.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Ochrona nalezy objac krajobraz tych dolin, które sasiaduja bezposrednio z zespolami zabudowy histo-rycznej. Strefa obejmuje pasy dolin Lódki i Jasieni na terenie miasta i przedmiesc.
Przedmiot ochrony. Ochronie podlega dolina jako pas niezabudowany lub wykorzystany na ten cel w ograniczonym stopniu, o dominuja-cej, zielonej formie pokrycia.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Dzialalnosc przestrzenna powinna zmierzac do integracji przestrzeni doliny jako calosci kompo-zycyjnej i funkcjonalnej. Ze wzgledu na heterogenicznosc zagospodarowania, rózny stopien degradacji i relacje z otoczeniem, powinna miec zróznicowany charakter i zmierzac odpowiednio do
- restauracji zabytkowych elementów krajobrazu urzadzonego (Park Helenów, folwark scheiblerowski),
- konserwacji krajobrazu naturalnego zwiazanego przestrzennie z historycznym zalozeniem urbanistycznym Starego i Nowego Miasta,
- wprowadzenia nowych elementów krajobrazowych podnoszacych estetyczne i przyrodnicze walory terenów strefy i otoczenia.

STREFA KW - OTOCZENIA HISTORYCZNYCH WSI
Walory kulturowe. Strefa obejmuje otoczenie zabytkowych ukladów wiejskich, w którym zachowaly sie elementy dawnego rozplanowania rozlogów w wiekszosci pelniace swa pierwotna funkcje rolnicza. Tereny te porzadkuja krajobraz strefy podmiejskiej stanowiac rozgranicze-nie miedzy obszarem zabudowy miasta a jednostkami satelitarnymi. Sa to ostatnie tego rodzaju enklawy krajobrazu otwartego w sasiedztwie miasta.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa objeto zewnetrzne obszary wsi Mileszki i Nowosolna w historycznych granicach wsi.
Przedmiot ochrony. Ochrona obejmuje otwarty krajobraz przedmiejski, pozostalosci historycznych zespolów ruralistycznych, panoramy i sylwety miasta oraz wartosciowe elementy ekosystemu.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Powstrzymanie zywiolowej rozbudowy miasta. Konieczna rehabilitacja krajobrazu.

STREFA E - OCHRONY EKSPOZYCJI ZESPOLU ZABYTKOWEGO. Obejmuje obszar stanowiacy zabezpieczenie wlasciwego wgladu (panoramy, sylwety) na zespól.
Walory kulturowe. Istotne znaczenie dla porzadku przestrzennego oraz tozsamosci miasta i dzielnic.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa obejmuje nastepujace elementy krajobrazu:
a) wglad na zespól Ksiezego Mlyna od strony stawu (od poludniowego wschodu);
b) panorama sródmiescia widziana z Rudzkiej Góry (od poludnia) z uwzglednieniem przedpola i tla wiez Katedry i Kosciola Sw. Mateusza;
c) sylweta kopuly kosciola Sw. Teresy, widziana od pólnocy (osiedle Doly) oraz sylweta ASP;
d) sylweta kosciola Sw. Teresy widziana od wschodu (ul. Pomorska przy Wodociagach);
e) sylweta osiedla mieszkaniowego na Stokach, widziana od poludniowego-zachodu;
f) sylweta kosciola Sw. Wojciecha na Chojnach, widziana od poludnia.
Granice strefy sa okreslone umownie w postaci „klinów widocznosci”.
Przedmiot ochrony. Sylweta obiektu lub zespolu i jej relacje z otoczeniem.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. W wiekszosci wypadków otwarcia krajobrazowe wymagaja uporzadkowania. W strefach nalezy wykluczyc zabudowe lub okreslic warunki zabudowy gwarantujace harmonijne wpisanie sie w istniejace relacje przestrzenne.

STREFA OW - OBSERWACJI ARCHEOLOGICZNYCH. Obejmuje obszary o domniemanej, na podstawie badan lub innych wskazó-wek, zawartosci reliktów archeologicznych. Strefa okreslona przez mgr Pawla Zawilskiego (Inst. Archeologii UL).
Walory kulturowe. Strefa obejmuje zespoly stanowisk archeologicznych stanowiacych pozostalosc osadnictwa pre- i historycznego na tere-nie Lodzi.
Lokalizacja i zasady delimitacji. Strefa rozciaga sie w pasie dolin rzecznych polozonych peryferyjnie w stosunku do sródmiescia. Sa to doliny (lub ich fragmenty) Sokolówki, Balutki, Lódki, Neru, Olechówki, Jasienia i Karolewki.
Przedmiot ochrony. Potencjalne i potwierdzone slady nawarstwien kulturowych i przyrodniczych, bedace przedmiotem zainteresowania archeologii.
Postulaty planistyczne. Zadania gminy. Wszelka dzialalnosc inwestycyjna powinna byc dokonywana pod nadzorem konserwatorskim. W razie stwierdzenia reliktów archeologicznych, wyniki badan moga decydowac o sposobie wykorzystania terenu. Na obszarach strefy nalezy unikac inwestycji wielkokubaturowych i wymagajacych glebokiego fundamentowania.

Publikacja niniejszego tekstu nie ma charakteru komercyjnego, służy wyłącznie celom edukacyjnym, dydaktycznym i naukowym - zgodnie z Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 4.02.94 r. ((Dz.U. z dn. 23.02.94 r. nr 24, poz. 83).

06.01.2008. 13:27

Ten artykuł nie ma jeszcze żadnych komentarzy.