Partycypacja społeczna w programie URBACT

Problematyka partycypacji społecznej jako przedmiot zainteresowania europejskich programów wspólnotowych – program URBACT.

1. Wprowadzenie

Program URBACT został powołany w 2003 roku, jako platforma wymiany doświadczeń pomiędzy miastami Unii Europejskiej dotyczących zintegrowanego podejścia do rozwoju obszarów miejskich. Druga edycja – program URBACT II – planowana na lata 2007-2013 właśnie się rozpoczyna, nabór wniosków zostanie ogłoszony w październiku. W dokumentach programu podkreślana jest chęć włączenia w jego działania miast 10 nowych krajów członkowskich, w tym Polski. Dotychczas w programie URBACT uczestniczyło 12 polskich miast , między innymi: Warszawa, Poznań, Kraków, Kielce, Płock, Gdańsk, Stargard i inne, niektóre z nich pełniły rolę obserwatorów, ekspertów lub członków grup roboczych sieci.
Zadaniem inicjatywy URBACT jest kontynuacja współpracy nawiązanej w okresie funkcjonowania programów URBAN PP (projekty pilotażowe), URBAN I i URBAN II, polegającej na wymianie doświadczeń dotyczących różnych aspektów rozwoju miast. W programie mogą brać udział miasta o liczbie ludności przekraczającej 20 000 mieszkańców, pełna lista miast uprawnionych do udziału dostępna jest na stronie internetowej projektu: www.urbact.org . W rozpoczynającej się, pilotażowej wersji projektów - Pilot Fast Track Networks (FTN), miasta występują wspólnie z terenowymi organami władzy państwowej właściwymi dla danego obszaru. Działania podejmowane w ramach inicjatywy URBACT koncentrują się wokół tematyki rewitalizacji zdegradowanych i zagrożonych wykluczeniem społecznym obszarów miast. Zadania te realizowane są poprzez współpracę władz administracyjnych i samorządowych miast, organizacji pozarządowych, a także instytucji naukowych i badawczych znajdujących się na danym terenie, tworzenie sieci zajmujących się zagadnieniami miejskimi, organizację spotkań roboczych oraz interdyscyplinarnych konferencji, a także wymianę tzw. „dobrych praktyk” i budowanie wspólnej i dostępnej dla wszystkich bazy wiedzy. Celem wszystkich wymienionych działań jest wypracowanie zintegrowanego podejścia do problematyki przekształcania obszarów miejskich z uwzględnieniem specyfiki lokalnej, w oparciu o doświadczenia praktyczne innych ośrodków. Program URBACT finansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W ramach tego programu nie przewiduje się realizacji inwestycji ani programów operacyjnych, tak jak miało to miejsce w programie Urban - środki na te cele przewidziane są w regionalnych programach operacyjnych.

2. Partycypacja społeczna jako obszar zainteresowania programu URBACT.

Jednym z obszarów zainteresowań sieci miast działających w ramach programu URBACT są zagadnienia związane z partycypacją społeczna oraz wykluczeniem społecznym. Problematyka niniejsza jest w sposób szczególny obecna w programach następujących sieci: Young Citizens Project, Partners 4 Action, MED-INT, CITIZ@MOVE, REGENERA , SECURCITY , Young People – from Exclusion to Inclusion . Szczegółowy wykaz sieci, dla których przedmiotem zainteresowania są zagadnienia uczestnictwa społecznego zawiera tabela, opracowana w oparciu o raport URBACT CCTWG „The Role of Inhabitants in Urban Management “

3. Metody i techniki uczestnictwa społecznego

W miastach uczestniczących w programie URBACT realizowanych jest szereg różnorodnych projektów związanych z uczestnictwem społecznym. Wśród nich znajdują się również takie, które zakładają udział lokalnych społeczności w podejmowaniu decyzji planistycznych dla obszarów różnej wielkości. Spośród prezentowanych projektów wybrano kilka przykładów wykorzystujących zupełnie odmienne metody i realizowanych w rożnej skali: od planu całego miasta do projektu rehabilitacji zabudowy obejmującego obszar kilku - kilkunastu działek.

Narzędziem polityki lokalnej wykorzystywanym w Brukseli (La Region de Bruxelles-Capitale) jest - począwszy od 1994 r., kiedy miasto podjęło politykę rewitalizacji kwartałów zabudowy - le contrat de quartier, czyli kontrakt dla dzielnicy . Uczestnictwo mieszkańców odgrywa pierwszoplanową rolę w procesie rewitalizacji. Środki finansowe przeznaczone na rewitalizację – ograniczoną każdorazowo do niewielkiego, określonego przez władze miejskie, obszaru podzielone są na kilka „volet” – portfeli (funduszy). Jest ich każdorazowo pięć, środki przeznaczone są na: 1. remonty i budowa mieszkań komunalnych, 2. działania mające na celu budowę mieszkań o „średnim” standardzie” przez inwestorów prywatnych lub publicznych – pozyskanie przez gminę działek lub niewykorzystanych budynków oraz przekazanie ich inwestorom, 3. mechanizm partnerstwa publiczno-prywatnego – część mieszkań wybudowanych w ten sposób pełni funkcję lokali socjalnych, pozostałe pozostają w gestii dewelopera, 4. urządzenie przestrzeni publicznych: ulic, placów, parków oraz 5. rewitalizację społeczną dzielnicy, w tym: na budowę infrastruktury społecznej – place zabaw, sale spotkań oraz na działania na rzecz aktywizacji społeczności lokalnych . Zainteresowanie społeczności lokalnej najczęściej koncentruje się wokół kształtu przestrzeni publicznych, (przykładowo: CdQ Brabant) lub wokół budowy „przestrzeni publicznej” dzielnicy (Parc Saint François, CdQ Rue Verte).

W spotkaniach CLDI (Commission locale de développement intégré), które odbywają się nie rzadziej niż 8 razy w roku, w godzinach wieczornych, w położonym centralnie na danym obszarze, zapewnionym przez gminę lokalu uczestniczą wybrani reprezentanci, którymi mogą być osoby pełnoletnie oraz mieszkające w pobliżu. Spotkania, w których biorą również udział politycy, profesjonaliści oraz członkowie lokalnych organizacji, pozwalają na bieżące śledzenie postępów prac oraz zapewniają mieszkańcom możliwość wpływania na ich przebieg. Działania CLDI napotykają na krytykę ze względu na „zbytni formalizm” oraz trudności wynikające ze struktury przeznaczonych na rewitalizację środków.

Tekst artykułu zamieszczony w miesięczniku Urbanista Nr 9/2007 s.10-14

05.01.2008. 13:57

Ten artykuł nie ma jeszcze żadnych komentarzy.